جعبه کمکهای اولیه مخصوص رانندگان؛ اقلام ضروری و نحوه استفاده
زمان تقریبی مطالعه 9 دقیقه
0
پسندیدمبکسل کردن کامیون فقط بستن سیم بکسل و حرکتدادن خودرو نیست. وزن بالا، ترمزهای بادی، نوع جعبهدنده و آرایش محورهای محرک، این کار را به عملیاتی تخصصی تبدیل میکنند. یک اشتباه ساده میتواند به جعبهدنده، گاردان، دیفرانسیل یا سامانه ترمز آسیب بزند. به همین دلیل، پیش از شروع باید وضعیت کامیون، مسیر و تجهیزات بررسی شود و در شرایط پرخطر از یدککش سنگین کمک گرفت. در ادامه این مطلب با آموزش صحیح بکسل کردن کامیون آشنا خواهید شد.
برای بکسل کردن کامیون از چه وسیلهای استفاده کنیم؟
مناسبترین وسیله نسبت به وزن کامیون، نوع خرابی، وضعیت ترمز و مسافت جابهجایی بستگی دارد. برای انتقال کامیون سنگین در جاده، یدککش مجهز به بالابر محور است که معمولا کنترل و ایمنی بیشتری فراهم میکند. سیم بکسل بیشتر برای بیرونکشیدن خودرو از محل خطر یا جابهجایی بسیار محدود به کار میرود و نباید بدون بررسی از آن استفاده شود.
دفترچه راهنمای کامیونهای سنگین بر استفاده از نقاط بکسل مشخصشده، مهار محور، اتصال زنجیرهای ایمنی و تامین هوای ترمز تاکید میکند. این دستورالعمل همچنین هشدار میدهد که عبور یک طناب یا زنجیر از یک قلاب بکسل به قلاب دیگر میتواند قلابها را بیش از ظرفیت تحت فشار قرار دهد.
| روش جابهجایی | کاربرد مناسب | مزیت اصلی | محدودیت و خطر |
| سیم بکسل کامیون | بیرون کشیدن از گل، حاشیه مسیر یا انتقال بسیار کوتاه | حمل و استفاده نسبتا ساده | احتمال پارگی، ضربه ناگهانی و نبود کنترل فاصله |
| میله بکسل صلب | جابهجایی کوتاه در محیط کنترل شده | حفظ بهتر فاصله دو خودرو | نیازمند نقاط اتصال استاندارد و ترمز و فرمان سالم |
| یدککش چرخگیر | انتقال جادهای کامیون خراب | کنترل بیشتر و امکان بلندکردن محور | نیازمند یدککش متناسب با وزن و آرایش محور |
| کفی یا خودروبر سنگین | خرابی شدید، تصادف یا آسیب محور | جلوگیری از چرخش اجزای انتقال قدرت | هزینه و زمان آمادهسازی بیشتر |
| بالابر محور و جداسازی گاردان | کامیونهای سنگین با محور محرک روی زمین | محافظت از جعبهدنده و دیفرانسیل | باید توسط فرد ماهر انجام شود |
انتخاب سیم بکسل تنها براساس ظاهر و ضخامت آن درست نیست. ظرفیت مجاز، نوع قلاب، سلامت بافت کابل و وزن واقعی کامیون باید بررسی شوند. سیم فرسوده، گرهخورده یا دارای رشتههای پاره برای بکسل کامیون سنگین مناسب نیست.
قبل از بکسل کردن کامیون چه مواردی را بررسی کنیم؟
پیش از آغاز عملیات بکسل باید محل ایمن شود، چرخها مهار شوند و نوع خرابی مشخص شود. روشنکردن چراغ خطر، قراردادن علائم هشدار و دور نگهداشتن افراد از میان دو خودرو، نخستین اقدامات ضروری هستند.
گزارشهای رسمی حوادث نشان میدهند که بخشی از خطر عملیات امداد به برخورد خودروهای عبوری با امدادگران کنار جاده مربوط میشود. بنابراین، کار در شانه باریک، پیچ، شب یا محل کمدید باید با کنترل ترافیک و تجهیزات هشدار انجام شود.
پیش از اتصال تجهیزات، موارد زیر را بررسی کنید:
- وزن کامیون و بار آن
- نوع جعبهدنده و تعداد محورهای محرک
- سلامت قلابها و نقاط استاندارد بکسل
- وضعیت ترمز بادی و فشار مخازن
- امکان گردش فرمان
- شکستگی یا جابهجایی محور و چرخها
- نشتی سوخت، روغن یا مایعات
- وضعیت گاردان و دیفرانسیل
- شیب مسیر و فضای مورد نیاز برای حرکت
- توان و ظرفیت خودرو یا یدککش امدادی
در شرایطی که کامیون تصادف کرده احتمال آسیب شاسی، محور یا سامانه فرمان وجود دارد. در این شرایط کشیدن خودرو با سیم بکسل میتواند آسیب را بیشتر کند. اگر چرخ قفل شده، محور شکسته یا فرمان از کار افتاده است، استفاده از یدککش تخصصی گزینه منطقیتری خواهد بود.
روش صحیح بکسل کامیون چگونه است؟
روش صحیح بکسل کامیون با ایمنسازی خودرو و اتصال تجهیزات به نقاط تعیینشده آغاز میشود. قلاب نباید به سپر، فنر، میلتعادل، اجزای فرمان یا بخشهای غیرتقویتشده شاسی متصل شود.
مراحل عمومی کار به ترتیب زیر هستند:
- کامیون خراب و خودرو امدادی را در امتداد یک خط قرار دهید.
- ترمز دستی هر دو خودرو را فعال و چرخها را مهار کنید.
- دفترچه راهنمای کامیون را برای محل نقاط بکسل بررسی کنید.
- سیم، میله یا تجهیزات یدککش را متناسب با وزن خودرو انتخاب کنید.
- اتصال اصلی و مهار ایمنی ثانویه را نصب کنید.
- وضعیت جعبهدنده، گاردان و محورهای محرک را مشخص کنید.
- در صورت نیاز، هوای فشرده را از یدککش به کامیون خراب برسانید.
- پس از اطمینان از مهار کامل، ترمز فنری را آزاد کنید.
- پیش از ورود به مسیر، عملکرد فرمان و ترمز را در چند متر آزمایش کنید.
- حرکت را آرام و بدون ضربه آغاز کنید.
پیش از آزادکردن ترمزهای فنری، کامیون و کشنده باید به یدککش متصل یا چرخهای آن مهار شده باشند؛ در غیر این صورت، خودرو ممکن است ناگهان حرکت کند. همچنین پس از آمادهسازی، اتصال خطوط هوا و برق و زنجیرهای ایمنی ضروری است.
آیا بکسل کامیون اتوماتیک با قرار دادن دنده در خلاص امکانپذیر است؟
قرار دادن جعبهدنده در حالت خلاص همیشه برای بکسل کامیون اتوماتیک کافی نیست. چرخش چرخهای محرک میتواند محور خروجی جعبهدنده را بچرخاند، در حالی که روغنکاری مورد نیاز انجام نمیشود.
هنگام بکسل کامیون اتوماتیک نباید محور خروجی جعبهدنده بچرخد. اگر چرخهای محرک روی زمین باقی بمانند، باید گاردان یا نیممحورها جدا شوند. در غیر این صورت، احتمال آسیب داخلی جدی به جعبهدنده وجود دارد.
بنابراین، برای بکسل کامیون اتوماتیک یکی از روشهای زیر باید براساس دستور سازنده اجرا شود:
- بلندکردن محور یا چرخهای محرک از روی زمین
- جداسازی گاردان از محور محرک
- بیرونآوردن نیممحورها با روش تعمیرگاهی
- انتقال کامل کامیون روی کفی سنگین
خاموش یا روشنبودن موتور نیز میتواند در بعضی مدلها تفاوت ایجاد کند. با اینحال، نباید براساس تجربه یک کامیون درباره مدل دیگر تصمیم گرفت. نرمافزار جعبهدنده، سامانه روغنکاری و آرایش انتقال قدرت در مدلهای مختلف یکسان نیستند.
بیشتر بخوانید: برای درک تفاوتهای کلیدی میان گیربکس اتومات و دستی (دندهای) در خودروهای سنگین حتما این مطلب را مطالعه کنید.
بکسل کامیون دندهای چه تفاوتی با اتومات دارد؟
بکسل کامیون دندهای نیز الزاما با خلاصکردن جعبهدنده ایمن نمیشود. در برخی جعبهدندههای سنگین، چرخش محور خروجی در زمان بکسل میتواند بدون روغنکاری کافی، به قطعات داخلی آسیب بزند.
پیش از بکسل کامیون دندهای جعبهدنده در حالت خلاص قرار گیرد و همزمان چرخهای محرک از زمین بلند شوند یا گاردان جدا شود. افراد باید توجه داشته باشند حرکت با دنده خلاص نیز ممکن است به دلیل اختلاف سرعت قطعات داخلی، آسیب شدید ایجاد کند.
در نتیجه، تفاوت اصلی بکسل کامیون دندهای و اتوماتیک در روش کنترل جعبهدنده است، اما اصل محافظت از محور خروجی در هر دو مهم است. فقط در صورتی میتوان بدون جداسازی گاردان حرکت کرد که سازنده آن مدل، مسافت و سرعت مشخصی را مجاز اعلام کرده باشد.
ترمز بادی کامیون هنگام بکسل چگونه آزاد میشود؟
برای آزادکردن ترمز فنری، فشار هوای کافی لازم است. اگر موتور کامیون روشن نشود و کمپرسور کار نکند، یدککش میتواند هوای فشرده مورد نیاز را از طریق اتصال مناسب تامین کند.
در صورت روشن نشدن موتور، سامانه ترمز باید با یک روش جایگزین از هوا پر شود و خودروهای امدادی معمولا خروجی لازم برای تامین هوای کامیون بکسلشده را دارند.
آزادکردن دستی ترمزهای فنری بدون مهار چرخها بسیار خطرناک است. ابتدا اتصال به یدککش انجام میشود، سپس چرخها مهار و هوای سامانه تأمین خواهد شد. بعد از اطمینان از کنترل خودرو میتوان ترمز پارک را آزاد کرد.
اگر فشار هوا حفظ نمیشود، شیلنگ پاره است یا محفظه ترمز آسیب دیده، بکسل با سیم یا میله مناسب نیست. در این وضعیت باید از بالابر محور یا کفی استفاده شود.
بکسل کامیون در سربالایی چگونه انجام میشود؟
بکسل کامیون در سربالایی باید با یدککش متناسب با وزن خودرو و بدون ایجاد ضربه در اتصال انجام شود. نیروی مورد نیاز برای شروع حرکت در شیب بیشتر است و استفاده از سیم نامناسب میتواند باعث پارگی یا عقبرفتن کامیون شود.
پیش از حرکت، خودرو امدادی باید در مسیر مستقیم قرار گیرد. کشش باید بهتدریج ایجاد شود و نباید با شتابگیری ناگهانی، سیم را به حالت ضربهای تحت فشار قرار داد.
حضور راننده در کامیون خراب تنها زمانی قابل قبول است که فرمان و ترمز آن قابل استفاده باشند.در شیب تند، بار سنگین یا سطح لغزنده، از بکسلکردن با کامیون معمولی خودداری کنید. وسیله امدادی باید از نظر وزن و توان مهار، متناسب با کامیون خراب باشد.
بکسل کامیون در سرازیری چه خطراتی دارد؟
بکسل کامیون در سرازیری خطر فشار آمدن کامیون خراب به خودرو جلویی را به همراه دارد. اگر ترمز کامیون بکسلشده فعال نباشد، سیم بکسل نمیتواند فاصله ایمن را حفظ کند.
در سرازیری، استفاده از میله بکسل یا یدککش چرخگیر کنترل بیشتری نسبت به سیم دارد. سرعت باید پایین باشد و راننده از ترمزگیری ناگهانی پرهیز کند. مسیر طولانی و شیب تند، محل مناسبی برای بکسل سنتی با سیم نیست.
پیش از شروع باید فشار ترمز، وضعیت فرمان و اتصال ایمنی بررسی شود. اگر کامیون خراب توان ترمزگیری ندارد، انتقال آن با یدککش مجهز به اتصال هوای ترمز یا کفی سنگین ضروری است.
حداکثر سرعت و مسافت بکسل کامیون چقدر است؟
سرعت و مسافت ثابت و یکسانی برای تمام کامیونها وجود ندارد. نوع جعبهدنده، وضعیت گاردان، آرایش محور و روش جابهجایی، محدودیت مجاز را مشخص میکنند.
برای نمونه، اسکانیا درباره برخی کامیون برقی و هیبریدی اعلام کرده است که در صورت باقیماندن گاردان روی خودرو، بکسل فقط برای انتقال اضطراری به محل امن مجاز است و نباید از ۵۰۰ متر و سرعت ۱۰ کیلومتر بر ساعت بیشتر شود. این عدد یک قانون عمومی برای همه کامیونها نیست و فقط اهمیت مراجعه به دستورالعمل همان مدل را نشان میدهد.
چه زمانی نباید کامیون را با سیم بکسل جابهجا کرد؟
استفاده از سیم بکسل برای جابهجایی کامیون، با وجود استحکام بالا، خطرات جانبی جبرانناپذیری دارد. در شرایط و ساختارهای زیر، به دلیل ریسک گسیختگی ناگهانی یا آسیب به زیرساختهای خودرو، استفاده از این روش اکیدا منع میشود.
- خرابی کامل ترمز یا فرمان
- شکستگی محور یا قفلشدن چرخ
- آسیب جدی ناشی از تصادف
- نشتی سوخت یا احتمال آتشسوزی
- بار سنگین و نامتعادل
- سرازیری یا سربالایی تند
- جاده لغزنده یا دید محدود
- فاصله طولانی تا تعمیرگاه
- نداشتن نقطه استاندارد بکسل
- نامشخصبودن ظرفیت سیم و خودرو امدادی
در این شرایط، یدککش سنگین یا خودروبر ایمنتر است. هدف نخست باید انتقال خودرو از محل خطر بدون ایجاد آسیب تازه باشد، نه رساندن آن به مقصد با هر وسیله ممکن.
بکسل ایمن، ارزانتر از تعمیر جعبهدنده است
روش صحیح بکسل کامیون به نوع خرابی، وزن خودرو، گیربکس و سامانه ترمز بستگی دارد. خلاصکردن دنده، بهتنهایی تضمین نمیکند که جعبهدنده آسیب نبیند. در بسیاری از کامیونهای اتوماتیک و دندهای، باید گاردان جدا شود یا چرخهای محرک از زمین فاصله بگیرند.
پیش از حرکت، نقاط اتصال، فشار ترمز، فرمان، تجهیزات هشدار و مهار ثانویه را بررسی کنید. برای بکسل کامیون در سربالایی، سرازیری، جاده شلوغ یا مسیر طولانی نیز از امداد خودرو سنگین کمک بگیرید.
شما رانندگان هنگام خرابی کامیون در جاده بیشتر از سیم بکسل استفاده میکنید یا برای جلوگیری از آسیب فنی منتظر یدککش سنگین میمانید؟ تجربه و نظر خود را با ما در میان بگذارید.
این مطلب توسط تیم کارشناسان سایت پایه یک نوشته شده است.
پشت هر مطلب در وبلاگ پایه یک، کار تیمی است؛ خبرنگار میدانی، کارشناس فنی و پژوهشگر محتوا. از مقایسهٔ جزئیات تا راهنمای انتخاب بهترینهای انواع کامیون و کامیونت، راهنمای لوازم و قطعات خودروهای سنگین و... ما به تصمیمهای روزمره سنگین سواران کمک میکنیم. کلیک کنید تا با نویسندگان ما بیشتر آشنا شوید.
آیا این مقاله را دوست داشتید ؟
0
پسندیدم
در حال حاضر هیچ نظر یا دیدگاهی ثبت نشده است. شما میتوانید اولین نفری باشید که دیدگاه یا نظر خود را برای ما ارسال میکنید.