چرا سهمیه گازوئیل کامیون‌داران کاهش یافته است؟

به گزارش پایه یک، سهمیه گازوئیل کامیون‌داران کاهش یافته، اما هنوز توضیح روشنی درباره علت این تغییر به رانندگان ارائه نشده است. نایب‌رئیس کانون کامیون‌داران می‌گوید کمبود سهمیه، برخی رانندگان را ناچار کرده سوخت مورد نیاز خود را از بازار آزاد و با قیمت بسیار بالاتر تهیه کنند. اختلاف بر سر نحوه ثبت پیمایش و میزان سوخت تخصیصی نیز همچنان پابرجا است.

چرا سهمیه گازوئیل کامیون‌داران کاهش پیدا کرده است؟

پاسخ فعلی این است که دلیل مشخصی برای کاهش سهمیه به کامیون‌داران اعلام نشده است. سید جلال موسوی، نایب‌رئیس کانون کامیون‌داران، می‌گوید یکی از توضیحاتی که درباره کاهش سهمیه مطرح شده، پایین بودن میزان پیمایش رانندگان است. با این حال، به گفته او در موارد متعددی پیمایش یک کامیون در اطلاعات سازمان راهداری به‌درستی ثبت شده، اما سوخت متناسب با همان پیمایش به راننده اختصاص پیدا نکرده است.

این سهمیه پایه اکنون کنار گذاشته شده است. موسوی می‌گوید در شرایط فعلی میزان سوخت اختصاص‌یافته یکسان نیست و در برخی موارد به یک راننده ۲۰۰ لیتر و به راننده دیگری ۱۵۰ لیتر اختصاص می‌یابد. این تفاوت در شرایطی رخ می‌دهد که راننده برای برنامه‌ریزی سفر، حمل بار و بازگشت از مسیر نیاز دارد بداند چه میزان سوخت در اختیار خواهد داشت.

آیا محاسبه سهمیه بر اساس پیمایش عادلانه است؟

محاسبه سهمیه بر اساس پیمایش می‌تواند روش قابل دفاعی باشد، به شرط آنکه تمام مسیر طی‌شده کامیون و کشنده به‌درستی ثبت شود.
طبق توضیحات نایب‌رئیس کانون کامیون‌داران، بخشی از اطلاعات پیمایش با استفاده از سامانه‌های ثبت تردد و دوربین‌های جاده‌ای محاسبه می‌شود. اگر عبور کامیون از یک نقطه به هر دلیل ثبت نشود، ممکن است بخشی از مسیر طی‌شده در محاسبات نهایی دیده نشود.

مشکل دیگری هم وجود دارد. تمام مسیری که یک کامیون طی می‌کند الزاما داخل مسیر ثبت‌شده در بارنامه نیست. راننده ممکن است برای رسیدن به محل بارگیری، تخلیه یا یافتن بار بعدی مسافتی را بدون بار طی کند. کامیون در این مسیر نیز گازوئیل مصرف می‌کند، اما اگر این مسافت در پیمایش مبنای تخصیص سوخت دیده نشود، سهمیه نهایی کمتر از مصرف واقعی خواهد بود.

ناوگان فرسوده با الگوی مصرف سال‌های قبل همخوانی ندارد

یکی دیگر از انتقادهای مطرح‌شده به نحوه محاسبه سهمیه، قدیمی بودن برخی مبانی تعیین مصرف سوخت است. موسوی می‌گوید جدول‌های محاسبه مصرف سال‌ها قبل تهیه شده‌اند و سن و وضعیت فعلی بخشی از ناوگان با زمان تدوین آن جدول‌ها تفاوت زیادی دارد.
یک کامیون باری با افزایش سن معمولا به دلیل فرسودگی موتور، سامانه سوخت‌رسانی و قطعات فنی نمی‌تواند دقیقا همان مصرف دوران ابتدایی فعالیت خود را حفظ کند.

این موضوع برای بازار ایران اهمیت بیشتری دارد، زیرا هنوز تعداد زیادی کامیون قدیمی در حمل‌ونقل جاده‌ای فعالیت می‌کنند. اگر سهمیه یک خودروی سالخورده با الگویی محاسبه شود که شرایط واقعی مصرف آن را در نظر نمی‌گیرد، احتمال ایجاد فاصله میان سهمیه و نیاز واقعی افزایش پیدا می‌کند.

پیشنهاد کامیون‌داران برای کاهش مشکل سوخت چیست؟

یکی از پیشنهادهای مطرح‌شده، قرار گرفتن یک ذخیره مشخص سوخت در کارت رانندگان برای مواقع کمبود سهمیه است. موسوی پیشنهاد کرده هزار لیتر سهمیه با نرخ مشخص، برای نمونه لیتری ۶۰۰ تومان، در اختیار راننده قرار گیرد تا در صورت پایان سهمیه اصلی بتواند از آن استفاده کند. این موضوع در حد پیشنهاد صنفی مطرح شده و به معنای اجرای چنین سهمیه‌ای برای تمام کامیون‌داران نیست.

وجود چنین ذخیره‌ای می‌تواند دست‌کم احتمال متوقف ماندن کامیون در مسیر را کاهش دهد. با این حال، راه‌حل بلندمدت همچنان اصلاح نحوه ثبت پیمایش، مشخص شدن فرمول تخصیص سوخت و ایجاد مسیر مشخص برای رسیدگی به اعتراض رانندگان است.

ابهام در سهمیه سوخت، هزینه‌ای فراتر از قیمت گازوئیل دارد

مسئله امروز کامیون‌داران تنها قیمت رسمی گازوئیل نیست. مسئله مهم‌تر، میزان سوختی است که عملا با نرخ رسمی به راننده می‌رسد و روشی است که این مقدار بر اساس آن محاسبه می‌شود.

اگر هدف، تخصیص سوخت بر پایه فعالیت واقعی ناوگان است، ثبت دقیق تمام پیمایش و به‌روزرسانی الگوی مصرف کامیون‌ها اهمیت زیادی دارد. در مقابل، کاهش سهمیه بدون ارائه فرمول روشن می‌تواند بخشی از رانندگان را به سمت بازار غیررسمی سوخت سوق دهد و هزینه هر سفر را افزایش دهد.

شما رانندگان در هفته‌های اخیر چه تغییری در سهمیه گازوئیل خود دیده‌اید؟ آیا میزان پیمایش ثبت‌شده برای کامیون شما با سهمیه‌ای که دریافت می‌کنید همخوانی دارد؟ نظر خود را با ما در میان بگذارید.