نرخ جدید گواهی اسقاط سال ۱۴۰۵ اعلام شد!

به گزارش پایه یک، پس از حدود دو سال و نیم ثبات، نرخ جدید گواهی اسقاط خودروهای فرسوده برای سال ۱۴۰۵ به طور رسمی ابلاغ شد؛ تغییری که هم برای مالکان خودروهای فرسوده خبر مهمی است و هم برای بازار خودرو، به‌ویژه بخش وارداتی و مونتاژی. مطابق نرخ‌های جدید، ارزش هر گواهی اسقاط خودروی سواری از ۳۵ میلیون تومان به ۶۰ میلیون تومان رسیده و گواهی اسقاط خودروهای دیزلی نیز اکنون ۱۲۰ میلیون تومان ارزش دارد. در نگاه اول، افزایش نرخ می‌تواند موتور محرک خروج خودروهای فرسوده از چرخه تردد باشد، اما از سوی دیگر، این رشد هزینه‌ای است که ممکن است در قیمت تمام‌شده برخی خودروها خودش را نشان دهد.

نرخ گواهی اسقاط در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟

محمدحسین گودرزی، نایب‌رئیس انجمن مراکز اسقاط خودروهای فرسوده، اعلام کرده است که نرخ گواهی اسقاط انواع وسایل نقلیه در سال ۱۴۰۵ مطابق ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو افزایش یافته است. به گفته او، این نرخ‌ها پس از بررسی‌های کارشناسی و با توافق انجمن مراکز اسقاط، سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (ایدرو) و سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان نهایی شده‌اند.

در جدول زیر، اعداد دقیق اعلام‌شده درج شده است:

این ارقام نشان می‌دهد بیشترین فشار هزینه‌ای از سمت گواهی دیزلی وارد می‌شود، چون رشد آن هم از نظر عددی و هم از نظر درصدی، سنگین‌تر است و مستقیما به ناوگان حمل‌ونقل و هزینه جابه‌جایی کالا گره می‌خورد.

این افزایش قیمت، به نفع اسقاط است یا به ضرر بازار خودرو؟

برای مراکز اسقاط و مالکان خودروی فرسوده، افزایش نرخ می‌تواند مشوق خروج خودرو از چرخه تردد باشد؛ اما برای بازار خودرو، یک موضوع هزینه‌ای جدید یا پررنگ‌تر ایجاد می‌کند.

زمانی که الزام به ارائه گواهی اسقاط وجود داشته باشد، گران شدن گواهی یعنی بالا رفتن هزینه شماره‌گذاری؛ و در بسیاری از سناریوها این هزینه در نهایت به قیمت مصرف‌کننده منتقل می‌شود.

اثرگذاری این موضوع معمولا در چند نقطه پررنگ‌تر می‌شود:

• خودروهای وارداتی: اگر یک خودرو به چند گواهی اسقاط نیاز داشته باشد، افزایش ۲۵ میلیون تومانی هر گواهی می‌تواند ده‌ها میلیون تومان به هزینه نهایی اضافه کند؛ به‌خصوص در بازاری که قیمت‌ها به نرخ ارز، هزینه‌های حمل و تعرفه‌ها هم حساس هستند.
• خودروهای مونتاژی: مونتاژکار هم وقتی در مسیر شماره‌گذاری یا عرضه مجبور به تامین گواهی باشد، با افزایش هزینه مواجه می‌شود؛ موضوعی که می‌تواند در کنار رشد هزینه قطعه و مواد اولیه، روی قیمت اثر بگذارد.
• خودروهای سنگین دیزلی: دو برابر شدن نرخ گواهی اسقاط دیزلی به ۱۲۰ میلیون تومان، از نظر اقتصادی پیام مشخصی دارد؛ هزینه‌های ورود یا نوسازی ناوگان می‌تواند بالا برود و این افزایش اگر مدیریت نشود، می‌تواند خودش را در هزینه حمل و در نهایت قیمت تمام‌شده کالا نشان دهد.

نکته مهم این است که اثر دقیق روی قیمت به دو عامل وابسته است؛ اول اینکه هر کلاس خودرویی دقیقا به چند گواهی نیاز دارد و دوم اینکه سازوکار تامین گواهی برای واردکننده یا تولیدکننده چگونه تعریف شده است.

چرا بعد از دو سال و نیم نرخ‌ اسقاط افزایش یافت؟

با نرخ‌های قبلی، ادامه فعالیت برای بخشی از زنجیره اسقاط توجیه اقتصادی نداشت. مراکز اسقاط در ماه‌های گذشته بارها نسبت به ثابت ماندن نرخ گواهی‌ها اعتراض کرده بودند؛ در حالی که هزینه خرید خودروهای فرسوده، دستمزدها، حمل‌ونقل و هزینه‌های عملیاتی رشد داشته، نرخ گواهی اسقاط از اواخر سال ۱۴۰۲ تاکنون تغییری نکرده بود. نتیجه طبیعی چنین وضعی، کاهش انگیزه برای جمع‌آوری فرسوده‌ها است؛ اتفاقی که مستقیم به زیان کیفیت هوا، ایمنی جاده و مصرف سوخت تمام می‌شود.

از زاویه صنعت خودروهای سنگین هم، اسقاط فقط یک ابزار اداری برای شماره‌گذاری نیست؛ یک قطعه مهم از پازل نوسازی ناوگان است. وقتی اسقاط کند شود، میانگین سن ناوگان بالا می‌ماند و هزینه‌های پنهان مثل خرابی‌های تکرارشونده، توقف در مسیر، مصرف سوخت بالاتر و ریسک تصادف، در عمل افزایش پیدا می‌کند.

آخرین فرصت با نرخ قدیم یعنی چه و بازار به کدام سمت می‌رود؟

طبق اعلام انجمن مراکز اسقاط، معاملات نقدی گواهی‌های اسقاط با نرخ‌های قبلی تنها تا پایان روز قبل از اجرای مصوبه جدید امکان‌پذیر بوده و از این پس همه معاملات با نرخ‌های جدید انجام می‌شود.

این جمله معمولا یک اثر کوتاه‌مدت هم دارد: برخی بازیگران بازار ممکن است در بازه‌های زمانی نزدیک به اجرای مصوبه، برای مدیریت هزینه‌های شماره‌گذاری یا تحویل، سمت «تأمین سریع‌تر گواهی» بروند. بعد از آن، بازار وارد فاز قیمت‌های جدید می‌شود و اثر واقعی افزایش نرخ، در ماه‌های بعد قابل رصد است.

در چشم‌انداز کوتاه‌مدت، اگر سیاست‌گذار همزمان بسته‌های مکمل مثل تسهیل نوسازی ناوگان، تامین مالی قابل اتکا، و جلوگیری از شکل‌گیری واسطه‌گری مخرب در گواهی‌ها را دنبال نکند، احتمال دارد افزایش نرخ گواهی از «مشوق خروج فرسوده» به «عامل فشار هزینه‌ای» تغییر جهت بدهد. اما اگر هدف‌گذاری دقیق باشد، همین افزایش می‌تواند رونق اسقاط را برگرداند و جریان خروج خودروهای پرمصرف و ناایمن را تقویت کند.

پیام این مصوبه برای رانندگان و بازار نوسازی ناوگان

آنچه از اعداد ۱۴۰۵ برمی‌آید این است که سیاست‌گذار عملا ارزش اقتصادی اسقاط را بالا برده تا چرخ این صنعت دوباره بچرخد؛ به‌ویژه در دیزلی‌ها که نرخ گواهی به ۱۲۰ میلیون تومان رسیده است. از طرف دیگر، بازار خودرو هم باید خود را برای یک متغیر هزینه‌ای جدید آماده کند؛ متغیری که در کنار نرخ ارز، تعرفه‌ها و هزینه تولید می‌تواند روی قیمت نهایی بسیاری از خودروهای داخلی، مونتاژی و وارداتی اثر بگذارد.

با توجه به تجربه بازار ایران، سوال کلیدی این است که آیا افزایش نرخ گواهی، واقعا به خروج بیشتر فرسوده‌ها منجر می‌شود یا فقط هزینه خرید خودرو را بالاتر می‌برد.

نظر شما چیست؟ اگر راننده یا مالک خودروی فرسوده هستید، با نرخ‌های جدید، اسقاط را جدی‌تر دنبال می‌کنید یا فکر می‌کنید این تغییر بیشتر روی قیمت خودرو و هزینه ناوگان اثر می‌گذارد؟ نظر خود را با ما در میان بگذارید.