فولکس واگن توکان رونمایی شد؛ پیکاپ جدید برزیلی دو کابین
زمان تقریبی مطالعه 4 دقیقه
0
پسندیدمبه گزارش پایه یک، بحث نوسازی ناوگان باری ایران معمولا با قیمت کامیون جدید شروع میشود، اما هزینه ادامه فعالیت کامیونهای فرسوده کمتر دیده میشود. یک محاسبه فرضی نشان میدهد اگر مصرف کامیون قدیمی ۵۰ لیتر و مصرف یک کشنده جدید ۳۰ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر باشد، جایگزینی ۱۰۰ هزار دستگاه میتواند سالانه تا ۲ میلیارد لیتر از مصرف گازوئیل کم کند.
نوسازی ناوگان فقط هزینه خرید کامیون جدید نیست؛ ادامه کار با کامیونهای فرسوده هم هر سال میلیاردها لیتر سوخت و بخش بزرگی از ظرفیت حمل کشور را هدر میدهد.
کامیونهای فرسوده سالانه چقدر سوخت بیشتری مصرف میکنند؟
در سناریوی مطرحشده، اختلاف مصرف یک کامیون قدیمی و جدید به ۲۰ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر میرسد. اگر کامیون سالانه ۱۰۰ هزار کیلومتر حرکت کند، این اختلاف برابر با ۲۰ هزار لیتر گازوئیل در سال برای هر دستگاه خواهد بود.
محاسبه در مقیاس بزرگتر تصویر روشنتری میدهد:
| تعداد کامیون نوسازیشده | صرفهجویی فرضی سالانه در گازوئیل |
| ۱۰ هزار دستگاه | ۲۰۰ میلیون لیتر |
| ۵۰ هزار دستگاه | ۱ میلیارد لیتر |
| ۱۰۰ هزار دستگاه | ۲ میلیارد لیتر |
کاهش مصرف در این سناریو ۴۰ درصد است. این عدد را نباید به همه کامیونهای فرسوده ایران نسبت داد، چون مصرف یک کامیون به موتور، وزن بار، مسیر، سرعت، وضعیت فنی و شیوه رانندگی وابسته است.
این موضوع با ابعاد واقعی ناوگان فرسوده ایران هم ارتباط دارد. مرکز پژوهشهای مجلس گزارش کرده است که در سال ۱۴۰۲ بیش از یکچهارم ناوگان باری کشور، معادل حدود ۱۱۲ هزار کامیون و کشنده، بالاتر از سن فرسودگی قرار داشت. در برنامه هفتم نیز نوسازی تجمعی ۱۱۰ هزار دستگاه ناوگان جادهای هدفگذاری شده است.
صرفهجویی ۲ میلیارد لیتر گازوئیل چه ارزشی برای دولت دارد؟
ارزش اصلی این صرفهجویی را نباید با قیمت گازوئیلی که راننده در جایگاه پرداخت میکند محاسبه کرد. محاسبه دولت متفاوت است. سوختی که در داخل با قیمت یارانهای عرضه میشود، هزینه تولید، پالایش و توزیع دارد و در صورت کاهش مصرف داخلی، بخشی از منابع انرژی میتواند برای مصارف دیگر یا صادرات آزاد شود. به همین دلیل، بازگشت سرمایه یک طرح نوسازی را نمیتوان فقط از روی مبلغی که راننده در جایگاه پرداخت میکند سنجید.
اگر همان سناریوی ۲ میلیارد لیتر صرفهجویی سالانه محقق شود، ابعاد زیستمحیطی آن نیز قابل توجه خواهد بود. متن اولیه برای احتراق هر لیتر گازوئیل ۲.۶۸ کیلوگرم دیاکسیدکربن در نظر گرفته است. با این ضریب، کاهش مصرف ۲ میلیارد لیتر سوخت معادل حدود ۵.۳۶ میلیون تن دیاکسیدکربن در سال خواهد بود.
آیا خرید کشنده اروپایی کارکرده میتواند راهحل باشد؟
کشنده اروپایی چندساله یکی از گزینههای قابل بررسی است، اما قیمت کامیون خرید تنها معیار انتخاب نیست. متن مبنا برای کشندههای Volvo FH مدل ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۳ در بازار اروپا بازه ۵۸ تا ۷۵ هزار یورو را مطرح کرده است.
بررسی موجودی فعلی یکی از بازارهای بزرگ خودروهای تجاری اروپا نشان میدهد قیمتها بسته به سال تولید، کارکرد، توان موتور و تجهیزات میتوانند بازه وسیعتری داشته باشند.
مهمتر از سن خودرو، سابقه کارکرد و وضعیت فنی آن است. واردات انبوه بدون کنترل فنی میتواند کامیونهای پرکار، تصادفی یا نیازمند تعمیرات سنگین را وارد ناوگان کند و بخشی از مزیت نوسازی را از بین ببرد.
نوسازی باید برای راننده هم صرفه اقتصادی داشته باشد
حساب نوسازی ناوگان فقط با قیمت خرید کامیون کامل نمیشود. دولت ممکن است از کاهش مصرف گازوئیل و آلایندگی منتفع شود، اما راننده با قیمت خودرو و اقساط ماهانه روبهرو است. طرح زمانی حرکت میکند که این دو منفعت به یکدیگر وصل شوند.
کاهش مالیات و عوارض، تسهیلات بلندمدت، استفاده از ارزش صرفهجویی سوخت و واردات کنترلشده کامیونهای کمسن میتوانند بخشی از این فاصله را پوشش دهند. برنامه هفتم نیز برای برخی کشندهها و اتوبوس ها امکان واردات وسیله با سن کمتر از ۱۰ سال در ازای اسقاط خودرو را پیشبینی کرده است، هرچند مرکز پژوهشهای مجلس از کندی اجرای این حکم در سال نخست برنامه خبر داده است.
نوسازی کامیونها زمانی جلو میرود که حساب اقتصادی آن بسته شود
هزینه خرید هزاران کشنده جدید یا کمسن بالا است، اما نگه داشتن ناوگان فرسوده نیز رایگان نیست. در سناریوی مطرحشده، نوسازی ۱۰۰ هزار کامیون با پیمایش سالانه ۱۰۰ هزار کیلومتر میتواند تا ۲ میلیارد لیتر گازوئیل در سال صرفهجویی کند. در کنار آن، کاهش زمان تعمیرات و آلایندگی نیز بخشی از بازده اقتصادی طرح است.
مسئله اصلی این است که بخشی از این منفعت به رانندهای برسد که باید هزینه خرید کامیون را پرداخت کند. بدون تامین مالی قابل بازپرداخت، حتی بهترین محاسبات صرفهجویی سوخت نیز کامیون فرسوده را از جاده خارج نمیکند.
رانندگان و مالکان کامیون، اگر امکان خرید یک کشنده کمسن با اقساط ۳ تا ۵ ساله فراهم شود، چه مبلغ قسط ماهانهای با درآمد واقعی حملونقل شما قابل پرداخت است؟ نظر خود را با ما در میان بگذارید.
این مطلب توسط تیم کارشناسان سایت پایه یک نوشته شده است.
پشت هر مطلب در وبلاگ پایه یک، کار تیمی است؛ خبرنگار میدانی، کارشناس فنی و پژوهشگر محتوا. از مقایسهٔ جزئیات تا راهنمای انتخاب بهترینهای انواع کامیون و کامیونت، راهنمای لوازم و قطعات خودروهای سنگین و... ما به تصمیمهای روزمره سنگین سواران کمک میکنیم. کلیک کنید تا با نویسندگان ما بیشتر آشنا شوید.
آیا این مقاله را دوست داشتید ؟
0
پسندیدم
در حال حاضر هیچ نظر یا دیدگاهی ثبت نشده است. شما میتوانید اولین نفری باشید که دیدگاه یا نظر خود را برای ما ارسال میکنید.