علت کشیدن فرمان هنگام ترمز؛ راهنمای تنظیم بالانس ترمز محورها
انحراف ناگهانی فرمان یا گیج زدن تریلر هنگام ترمزگیری در جاده‌های لغزنده صرفا به خاطر خیس بودن آسفالت نیست بلکه اغلب نشانه‌ای از ناهماهنگی ترمزها در یک محور است. بسیاری از رانندگان تصور می‌کنند تنها قدرت ترمز اهمیت دارد اما توزیع یکنواخت نیرو بین چرخ‌ها نقشی مهمی در حفظ پایداری و ایمنی ناوگان ایفا می‌کند.
در این مقاله از پایه یک، به بررسی دلایل فنی برهم خوردن بالانس ترمز در کامیون و تریلر می‌پردازیم و موارد زیر را بررسی می‌کنیم:
- توضیح مفهوم بالانس ترمز و اهمیت آن در پایداری خودرو
- شناسایی علائم هشدار دهنده و نشانه‌های عدم توازن چرخ‌ها
- بررسی عوامل موثر در ناهماهنگی ترمزها (از ریگلاژ تا جنس لنت)
- روش‌های عیب‌یابی و سنجش بالانس با تست‌های حرارتی و فیزیکی
- مراحل تنظیم، هم‌راستا سازی و نگهداری اصولی سیستم ترمز
اگر درباره تنظیمات سیستم ترمز و جلوگیری از انحراف خودروی خود سوال و ابهامی دارید، تا پایان این متن همراه ما باشید.
در این مطلب می‌خوانید
بالانس ترمز چیست و چرا اهمیت زیادی دارد؟
بالانس ترمز یعنی زمانی که شما پدال ترمز را فشار می‌دهید تمام چرخ‌های یک محور باید دقیقا با نیروی یکسان و به طور هم‌زمان درگیر شوند. اگر چرخ سمت چپ با فشار ۱۰ واحد و چرخ سمت راست با فشار ۵ واحد ترمز بگیرد خودرو تمایل دارد به سمت نیروی بیشتر بچرخد.
در خودروهای سنگین مجهز به سیستم ترمز پنوماتیک، تنظیم دقیق فشار باد ورودی به بوسترها و تضمین درگیری هم‌زمان لنت‌ها اصلی‌ترین فاکتور در حفظ تعادل و پایداری خودرو حین ترمزگیری‌های ناگهانی محسوب می‌شود.
اهمیت این موضوع زمانی مشخص می‌شود که بدانیم عدم توازن ترمز عامل اصلی قیچی کردن در تریلر‌ها است. زمانی که ترمزهای کشنده و تریلر هماهنگ نباشند یا یک سمت محور قوی‌تر از سمت دیگر عمل کند نیروی گریز از مرکز باعث می‌شود انتهای تریلر از مسیر خارج شود.
علاوه بر ایمنی، بالانس نبودن ترمزها باعث می‌شود چرخ‌های یک محور هم‌زمان درگیر نشوند؛ در نتیجه فشار ترمز فقط به برخی از لاستیک‌ها وارد شده و باعث لاستیک سایی زود هنگام آن‌ها می‌شود.
علائم هشدار دهنده بالانس نبودن ترمزها
نشانه های عدم توازن ترمزها را می‌توان در سه مورد اصلی خلاصه کرد:
نشانه اول: کشیده شدن فرمان به یک سمت هنگام ترمزگیری
اگر راننده مجبور است هنگام ترمز کردن فرمان را محکم نگه دارد تا کامیون از مسیر خارج نشود قطعا ترمزها بالانس نیستند. این اتفاق نشان می‌دهد که ترمزهای سمتی که خودرو به آن طرف کشیده می‌شود زودتر از سمت مخالف درگیر شده‌اند و تعادل دینامیکی خودرو را برهم زده‌اند.
نشانه دوم: تفاوت دمای محسوس بین توپی چرخ‌ها
رانندگان باتجربه پس از توقف حرارت رینگ‌ها را چک می‌کنند. اگر یک چرخ بسیار داغ باشد و چرخ دیگر در همان محور سرد یا ولرم باشد به این معنی است که چرخ داغ تمام بار ترمزگیری را به دوش کشیده است. در حالت نرمال دمای تمام چرخ‌های یک محور باید تقریبا یکسان باشد.
نشانه سوم: قفل شدن زودهنگام یکی از چرخ‌ها
اگر در یک ترمزگیری معمولی که نیازی به قفل شدن چرخ‌ها نیست یکی از لاستیک‌ها خط ترمز روی آسفالت می‌اندازد یا صدای جیغ لاستیک از یک سمت شنیده می‌شود نشان دهنده تنظیم نبودن سیستم ترمزهاست. این حالت در کامیونت‌های سبک‌تر که سیستم‌های الکترونیکی کمتری دارند بیشتر دیده می‌شود و خطر سر خوردن را به شدت افزایش می‌دهد.
عوامل موثر در ناهماهنگی ترمز چرخ‌ها
یکی از شایع‌ترین دلایل ناهماهنگی، تنظیم نبودن ریگلاژ ترمزها است. در سیستم‌های قدیمی که ریگلاژ دستی دارند، اگر فاصله لنت تا کاسه در چرخ چپ و راست متفاوت باشد زمانی که پدال را فشار می‌دهید یکی از لنت‌ها زودتر به کاسه می‌رسد و درگیری ایجاد می‌کند.
حتی در سیستم‌های دارای ریگلاژ اتوماتیک، خرابی مکانیسم تنظیم کننده می‌تواند باعث شود فاصله لنت‌ها به مرور زمان تغییر کرده و بالانس محور به هم بخورد. تفاوت در جنس لنت‌ها نیز یکی از عوامل تاثیرگذار در عدم هماهنگی ترمز چرخ‌ها به شمار می‌رود. استفاده از دو برند مختلف لنت روی یک محور یا تعویض لنت تنها یک سمت باعث ایجاد ضریب اصطکاک متفاوت می‌شود که نتیجه آن ترمزگیری ناهماهنگ و کشیده شدن خودرو به یک سمت است.
خرابی سوپاپ‌ها و ایراد در مسیر پخش شدن باد هم می‌تواند باعث ناهماهنگی ترمزها شود. گرفتگی جزئی در لوله‌های هوای یک سمت، پارگی دیافراگم بوستر یا خرابی سوپاپ رله می‌تواند باعث شود فشار باد با تاخیر یا با قدرت کمتری به یکی از چرخ‌ها برسد.
نحوه عیب‌یابی و سنجش بالانس ترمز
برای بررسی اولیه بدون دستگاه، می‌توانید در یک محوطه خلوت و هموار با سرعت کم حرکت کنید و فرمان را شل بگیرید. با ترمزگیری ملایم رفتار فرمان را مشاهده کنید؛ هرگونه چرخش ناخودآگاه فرمان نشانه‌ای از بروز ناهماهنگی در ترمزهاست.
همچنین با بررسی چشمی حرکت میل بوسترها می‌توانید متوجه ایراد شوید. موقع ترمز گرفتن شافت بوستر در هر دو سمت باید به یک اندازه بیرون بیاید؛ اگر یکی کمتر یا بیشتر از دیگری حرکت کند یعنی ترمزها تنظیم نیستند و نیاز به ریگلاژ دارند.
تست حرارتی با استفاده از دماسنج‌های لیزری ارزان قیمت، روشی کارآمد برای سنجش وضعیت ترمزها و دریافت اطلاعات دقیق از عملکرد چرخ‌هاست. پس از طی مسیری که در آن از ترمز استفاده کرده‌اید، دمای کاسه یا دیسک چرخ‌های چپ و راست را اندازه بگیرید. اختلاف دمای بیش از ۲۰ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد، نشان دهنده نقص فنی در سیستم ترمز کامیون شماست که نباید نادیده گرفته شود.
مراحل تنظیم و هم‌راستا سازی ترمزها
برای رفع مشکل عدم توازن و بازگرداندن سیستم ترمز به حالت استاندارد انجام اقدامات زیر ضروری است:
سرویس و روانکاری قطعات مکانیکی
اولین قدم بررسی کالیپرها یا میل بادامک‌های ترمز است؛ اگر میل بادامک گریپاژ کرده یا بوش‌های آن خشک شده باشند کفشک‌ها به درستی حرکت نمی‌کنند. تمیزکاری و روانکاری اصولی این قطعات نیمی از مشکلات ناهماهنگی ترمز را برطرف می‌کند.
تعویض هم‌زمان لنت‌ها
هرگز لنت ترمز را فقط برای یک چرخ تعویض نکنید؛ لنت‌های هر دو سمت یک محور باید هم‌زمان و از برندی کاملا یکسان باشند. حتی اگر لنت یک سمت هنوز ضخامت کافی داشته باشد، تعویض تکی باعث اختلاف در اصطکاک و برهم خوردن بالانس ترمز می‌شود.
سنجش فشار باد با مانومتر
در نهایت، اگر قطعات مکانیکی سالم بودند اما مشکل پابرجا بود، باید فشار باد ورودی به بوسترهای چپ و راست با فشارسنج (مانومتر) چک شود. گاهی یک تاشدگی ساده در شیلنگ یا خرابی سوپاپ تقسیم باعث افت فشار در یک سمت و عدم توازن می‌شود.
ایمنی در جاده با توازن ترمزها
سیستم ترمز خودروهای سنگین شوخی‌بردار نیست و بالانس نبودن ترمزها نه تنها باعث فرسایش نامتقارن لاستیک‌ها و افزایش هزینه‌های نگهداری می‌شود بلکه در شرایط بحرانی می‌تواند کنترل کامیون را از دست راننده خارج کند. بازدیدهای دوره‌ای، گریس‌کاری مرتب و یکسان بودن قطعات مصرفی در هر محور ساده‌ترین راه برای تضمین ایمنی شما و بارتان است.
آیا تا به حال تجربه‌ای از کشیدن فرمان یا قیچی کردن تریلر به دلیل تنظیم نبودن ترمزها داشته‌اید؟ به نظر شما استفاده از ریگلاژهای اتوماتیک چقدر در حل این مشکل موثر است؟ تجربیات و نظرات خود را با ما در میان بگذارید تا سایر همکاران نیز از نکات فنی شما بهره‌مند شوند.
دیدگاه‌ها ۰
هنوز دیدگاهی برای این مطلب منتشر نشده است.
هنوز دیدگاهی برای این مطلب منتشر نشده است.