چگونه از قیچی کردن و انحراف تریلر جلوگیری کنیم؟
آخرین به‌روزرسانی:
قیچی شدن زمانی رخ می‌دهد که تریلر سرعتش از کشنده بیشتر شده و سعی می‌کند از آن سبقت بگیرد. در این حالت، تریلر به جای حرکت در خط مستقیم به سمت کابین کشنده می‌چرخد. این اتفاق معمولا در جاده‌های لغزنده یا هنگام ترمزگیری‌های ناگهانی رخ می‌دهد که چسبندگی لاستیک‌های محور محرک به جاده از دست می‌رود. برای کنترل این وضعیت، راننده باید بتواند قبل از اینکه زاویه تریلر از کنترل خارج شود لنگر انداختن بار را مهار کند.
در این مقاله از پایه یک به سراغ بررسی نکات فنی و ایمنی جهت جلوگیری از قیچی کردن تریلر رفته و موارد زیر را بررسی می‌کنیم:
- چرا تریلر قیچی می‌کند و دلایل فیزیکی وقوع آن
- تاثیر قفل شدن چرخ‌های محورهای مختلف بر انحراف تریلر
- نقش سیستم‌های ترمز ضد قفل و پایداری در کنترل تریلر
- تکنیک‌های صحیح رانندگی برای پیشگیری از انحراف و قیچی کردن در جاده‌های لغزنده
- اقدامات فوری و طلایی در لحظه شروع انحراف
اگر می‌خواهید با روش‌های کنترل تریلر هنگام سر خوردن و نحوه صحیح ترمزگیری در جاده‌های لغزنده آشنا شوید، تا پایان این متن همراه ما باشید.
در این مطلب می‌خوانید
چرا تریلر در جاده منحرف شده یا اصطلاحا قیچی می‌کند؟
علت اصلی این پدیده، برهم خوردن تعادل سرعت و اصطکاک میان کشنده و تریلر است؛ به طوری که اگر تریلر سرعت بیشتری نسبت به کشنده پیدا کند یا چرخ‌های دیفرانسیل قفل شوند، وزن بار باعث هل دادن کشنده به جلو و انحراف زاویه اتصال (پین ریش) می‌شود. برای تشخیص سریع نوع لغزش و واکنش درست، جدول زیر را بررسی کنید:
| نوع لغزش | علت اصلی | وضعیت پایداری خودرو |
| لغزش دیفرانسیل | قفل شدن چرخ‌های محرک کشنده | خطر شدید قیچی کردن (انحراف تند عقب کشنده) |
| لغزش تریلر | قفل شدن چرخ‌های تریلر | سر خوردن انتهای تریلر به لاین‌های کناری |
| لغزش محور فرمان | از دست رفتن چسبندگی چرخ‌های جلو | خارج شدن کل خودرو از جاده در مسیر مستقیم |
مشکل زمانی آغاز می‌شود که اصطکاک لاستیک‌ها با جاده از بین برود. در این حالت، اگر سرعت تریلر از کشنده بیشتر شود، وزن بار باعث می‌شود تریلر از کشنده سبقت بگیرد.
وقتی روی سطح لغزنده ترمز می‌گیرید و چرخ‌های دیفرانسیل قفل می‌شوند، عقب کشنده چسبندگی را از دست داده و تریلر با فشار به آن، انحراف را شدیدتر می‌کند. در مقابل، اگر فقط چرخ‌های تریلر قفل شوند انتهای آن به سمت لاین‌های بغل متمایل می‌شود که خطر تصادف با خودروهای کناری را در پی دارد.
نقش سیستم‌های ترمز هوشمند در جلوگیری از قیچی شدن تریلر چیست؟
سیستم‌های ABS و EBS با جلوگیری از قفل شدن چرخ‌ها و توزیع هماهنگ نیروی ترمز بین کشنده و تریلر، مانع از انحراف و قیچی شدن می‌شوند؛ اما در صورت سرعت زیاد یا استفاده نادرست از ریتاردر در سطوح یخی این سیستم‌ها کارایی خود را از دست می‌دهند.
در سیستم‌های ترمز بادی قدیمی، هماهنگی زمان بندی ترمز بین کشنده و تریلر اهمیت زیادی داشت. اگر ترمز کشنده سریع‌تر از تریلر عمل می‌کرد توقف ناگهانی کشنده باعث می‌شد تریلر با فشار به جلو بیاید و خودرو را منحرف کند. امروزه سیستم‌های ABS و EBS با پایش مداوم سرعت چرخ‌ها، فشار باد را به‌صورت لحظه‌ای قطع و وصل می‌کنند تا فرمان پذیری خودرو حفظ شود.
یک اشتباه رایج، استفاده از ترمز موتور یا ریتاردر در جاده‌های بسیار لغزنده است. این سیستم‌ها نیروی بازدارنده را فقط به محور محرک (دیفرانسیل) اعمال می‌کنند. در یخبندان، اعمال نیروی ترمز قوی به یک محور باعث سر خوردن آن می‌شود در حالی که چرخ‌های تریلر آزادانه می‌چرخند.
تاثیر توزیع بار و سلامت لاستیک‌ها در جلوگیری از انحراف و قیچی شدن
وقتی تریلر خالی یا سبک‌بار باشد، احتمال قیچی شدن آن بیشتر از زمانی است که بار کامل دارد. علت اصلی این اتفاق، کاهش وزن روی محورها و در نتیجه از دست رفتن چسبندگی لازم میان لاستیک و سطح جاده است. نکات مهم این بخش را در ادامه مرور می‌کنیم:
- خطر تریلر خالی: وزن کم و خشکی تعلیق باعث قفل شدن سریع چرخ‌ها و پرش تریلر در دست اندازها می‌شود.
- توزیع اشتباه بار: تمرکز بار در انتهای تریلر باعث سبک شدن عقب کشنده و انحراف ناگهانی آن می‌گردد.
- وضعیت آج لاستیک: لاستیک‌های فرسوده نمی‌تواند آب جاده را کنار بزند و باعث سر خوردن خودرو و بی‌اثر شدن ترمز و فرمان می‌شود.
- فشار باد و کیفیت: تنظیم دقیق باد و استفاده از تایرهای باکیفیت در محورهای فرمان و محرک، شرط اصلی چسبندگی به جاده است.
بیشتر بخوانید: قیچی کردن تریلی چرا اتفاق می‌افتد و چطور می‌توان از آن جلوگیری کرد؟ علت قیچی کردن تریلی را اینجا بخوانید.
در شرایط لغزنده، پایداری تریلر مستقیما به چسبندگی لاستیک‌ها بستگی دارد. بازبینی دوره‌ای سلامت تایرها و دقت در نحوه بارگیری، ساده‌ترین راه برای پیشگیری از حوادث سنگین است.
تکنیک‌های پیشگیری و مهار تریلر در لحظه شروع قیچی شدن
اصلی‌ترین راه برای جلوگیری از قیچی شدن حواس جمعی و پیش‌بینی جاده است. افزایش فاصله طولی با خودروی جلویی در هوای بارانی و برفی به راننده فرصت می‌دهد تا بدون نیاز به ترمزهای ناگهانی سرعت خود را کاهش دهد.
هرگونه تغییر سرعت یا جهت باید به آرامی و با ملایمت انجام شود. راننده باسابقه قبل از پیچ سرعت را کم می‌کند و داخل پیچ با گاز ثابت یا ملایم می‌رود تا کشنده همیشه تریلر را دنبال خودش بکشد. اگر با وجود تمام احتیاط‌ها، تریلی شروع به قیچی شدن کرد واکنش راننده در ثانیه‌های اول تعیین کننده است.
بسیاری از رانندگان به‌صورت غریزی در این شرایط پدال ترمز را محکم‌تر فشار می‌دهند که بدترین کار ممکن است زیرا قفل شدن چرخ‌ها را تشدید می‌کند. برای مهار قیچی شدن باید مراحل زیر را با خونسردی انجام داد:
- رها کردن ترمز: سریع پا را از روی ترمز بردارید تا چرخ‌ها دور بگیرند و فرمان آزاد شود.
- فرمان دادن: فرمان را به همان سمتی بچرخانید که انتهای تریلر سر خورده تا ماشین با بار هم‌راستا شود.
- نیش‌گاز: یک گاز ملایم و لحظه‌ای بدهید تا کشنده، تریلر را به جلو بکشد و از حالت هل دادن خارج کند.
- برگرداندن فرمان: به محض صاف شدن تریلر، سریع فرمان را صاف کنید تا از آن طرف منحرف نشوید.
نکات ایمنی و مهار تریلر در شرایط بحرانی جاده
مهار کردن یک تریلر در حال قیچی شدن حتی برای ماهرترین رانندگان نیز تضمین شده نیست. زمانی که وزن چهل تنی خودروی سنگین از کنترل خارج شود، نیروهای فیزیکی حاکم بر آن بسیار قدرتمندتر از توان مکانیکی ترمزها و فرمان خواهند بود.
بنابراین، همیشه پیشگیری بهتر از جمع کردن تریلر قیچی شده است؛ راننده باید با رفتار تریلر در شرایط مختلف بارگیری آشنا باشد و از سلامت سیستم ترمز بادی، ABS و لاستیک‌ها مطمئن شود تا غافلگیر نشود. در نهایت، هیچ باری آنقدر ارزش ندارد که به خاطر رساندن سریع‌تر آن ریسک حرکت با سرعت بالا در جاده‌های لغزنده را بپذیرید.
اگر شرایط جاده به حدی خطرناک است که احساس امنیت نمی‌کنید بهترین تصمیم توقف در اولین پارکینگ امن و صبر کردن تا بهبود شرایط است. رانندگی حرفه‌ای تنها به مهارت در کنترل فرمان و دنده خلاصه نمی‌شود؛ تصمیم گیری صحیح برای حفظ جان خود و دیگران در جاده بالاترین نشانه مهارت یک راننده خودرو سنگین است.
شما چه تجربه‌ای از لغزندگی جاده و مهار قیچی شدن دارید؟ آیا تا به حال از تکنیک خاصی برای نجات از این وضعیت استفاده کرده‌اید؟ نظرات و تجربیات خود را در بخش کامنت‌ها بنویسید تا سایر همکاران نیز از دانش شما استفاده کنند.
دیدگاه‌ها ۰
هنوز دیدگاهی برای این مطلب منتشر نشده است.
هنوز دیدگاهی برای این مطلب منتشر نشده است.